Humanistyka jako sztuka interdyscyplinarna




Prowadzący: prof. zw. dr hab. Piotr P. Chruszczewski

Organizatorzy: Kolegium Międzyobszarowych Studiów Indywidualnych UWr (kurs obowiązkowy) oraz Instytut Filologii Angielskiej UWr (kurs fakultatywny)

Czas trwania kursu: rok akademicki 2016/2017

Czas i miejsce spotkań: wtorki 15:00–16:30;

IFA ul. Kuźnicza 22, sala 207


Opis kursu, jego założeń i warunków zaliczenia
:

Tematem przewodnim kursu są wybrane współczesne metody prowadzenia badań humanistycznych.

Proponowany kurs jest z założenia kursem interdyscyplinarnym, bowiem w czasie jego trwania zajmujemy się ważnymi elementami wiedzy i praktyki, pochodzącymi z różnych dyscyplin naukowych takich jak, np.: językoznawstwo antropologiczne, lingwistyka tekstu, przekładoznawstwo, socjolingwistyka, psychologia poznawcza, kulturoznawstwo, etnologia, ewolucjonizm, etnografia komunikacji, biblistyka, czy semiotyka komunikacji.

W czasie zajęć przedstawiany jest zarys historii badań nad rozwojem praktyk narracyjnych człowieka, omawiana jest ewolucja i tłumaczenie języka, rozwój kultury i badań nad kulturą, metaforą i humorem oraz różnymi współczesnymi dyskursami (np. politycznym, religijnym, edukacyjnym, prawnym i prawniczym).

Przyjmuje się, że komunikacja międzyludzka jest nie tylko wymianą informacji między komunikującymi osobami, lecz jest także wielowarstwowym procesem koordynacji i wymiany wielu rodzajów danych językowych i pozawerbalnych. Ludzie organizują przestrzenie w których żyją, podobnie jak i systemy symboliczne, za pomocą których się komunikują w odniesieniu do ustanowionych reguł zachowania. Innymi słowy, ludzie kodują i dekodują informacje mając na uwadze sytuacyjne, społeczne i kulturowe ramy odniesienia tych informacji. To znaczy, że w celu właściwego zbudowania tekstu – lub jego tłumaczenia – trzeba zrozumieć kto i w jakim celu badany tekst przekazał. 

W czasie zajęć omawiana jest metodyka pracy tłumacza w oparciu o językoznawstwo antropologiczne oraz najważniejsze, z punktu widzenia praktyki tłumacza, elementy teorii tłumaczenia wybranych tekstów: literackich, technicznych oraz tekstów współczesnej popkultury.

W czasie kursu zostaną omówione, między innymi, następujące zagadnienia: paradygmaty badawcze współczesnego językoznawstwa; mechanizmy zmiany kultury i języka; strategie i techniki tłumaczenia tekstów; zróżnicowanie współczesnych dyskursów i języków (w tym języków mniejszościowych); językoznawstwo kontaktu; studia nad pidżynami i językami kreolskimi; mechanizmy powstawania i śmierci języków; społeczności mowne i społeczności dyskursu; systemy pisma jako tekstowe sposoby ustanawiania zachowań kulturowych.

Kurs ma także na celu zapoznanie studentów z językowymi narzędziami, za pomocą których można badać wzory kulturowe analizowanych i tłumaczonych tekstów. Wspólne dyskusje na temat zadanych do przeczytania materiałów oraz krótkie prezentacje stanowią integralną część kursu.

Studenci zainteresowani przedstawieniem swoich referatów na forum będą mieli taką możliwość w czasie cyklicznych sesji naukowych organizowanych przez Komisję Nauk Filologicznych Oddziału PAN we Wrocławiu.


Warunki uzyskania zaliczenia kursu
:

Oczekiwana i wysoce ceniona jest aktywna obecność uczestników kursu. Ponadto studenci są zobowiązani do czytania zaproponowanych esejów, artykułów naukowych i książek i do przedstawienia co tydzień na piśmie jednej krótkiej recenzji oraz do napisania jednego wypracowania w ciągu semestru (najlepsze prace, po dodatkowej recenzji wydawniczej, będą opublikowane przez Wydawnictwo Oddziału PAN we Wrocławiu); dla studentów Kolegium MSI kurs kończy się egzaminem po drugim semestrze, dla pozostałych studentów zaliczeniem na ocenę.

Integralnym elementem kursu są wykłady gościnne zaproszonych badaczy i pasjonatów z różnych dziedzin nauki i kultury.

W roku akademickim 2015/2016 wykłady gościnne przedstawili:

dr hab. Tomasz Basiuk (Ośrodek Studiów Amerykańskich, Uniwersytet Warszawski)

prof. UW dr hab. Tadeusz Cegielski (Instytut Historii Sztuki, Uniwersytet Warszawski)

x. prof. dr hab. Michał Czajkowski (em., Uniwersytet Szczeciński)

dr Wojciech Drąg (IFA, Uniwersytet Wrocławski)

dr Anna Drogosz (Katedra Fil. Ang., Uniwersytet Warmińsko-Mazurski)

dr Rafał Dutkiewicz (Prezydent Wrocławia)

prof. dr hab. Adam Jezierski (Prorektor Uniwersytetu Wrocławskiego)

dr Dorota Kiebza-Mandera (Narodowe Centrum Nauki, Kraków)

dr Aleksadra R. Knapik (Komisja Nauk Filologicznych Oddziału PAN we Wrocławiu)

dr Marcin Kudła (IFA, Uniwersytet Rzeszowski)

dr Maciej Masłowski (IFA, Uniwersytet Wrocławski)

prof. dr hab. Krzysztof Nawotka (Instytut Historyczny, Uniwersytet Wrocławski)

dr Marcin Majewski (Uniwersytet Papieski Jana Pawła II w Krakowie)

prof. UW dr hab. Marek Paryż (Instytut Anglistyki, Uniwersytet Warszawski)

prof. UWr dr hab. Bożena Rozwadowska (IFA, Uniwersytet Wrocławski)

prof. KUL dr hab. Adam Szafrański (Katedra Socjologii Kultury i Religii, Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II)

dr Agnieszka Szczepaniak (Uniwersytet SWPS)

prof. UWr dr hab. Teresa Szostek (Instytut Studiów Klasycznych, Śródziemnomorskich i Orientalnych, UWr)

dr Agata Kowalska-Szubert (Katedra Filologii Niderlandzkiej im. Erazma z Rotterdamu, UWr) 

prof. dr Tomasz Tabako (Georgia State University, Atlanta, USA)

dr Jacek Woźny (IFA, Uniwersytet Wrocławski)

gen. brygady Marian Zacharski (em. oficer polskiego wywiadu cywilnego)

dr Małgorzata Zadka (Instytut Studiów Klasycznych, Śródziemnomorskich i Orientalnych UWr) 


Wybrana literatura przedmiotu
(propozycje):

Bukowski, Piotr, Magda Heydel (red.) (2009) Współczesne teorie przekładu. Kraków: Wydawnictwo Znak.

Chruszczewski, Piotr P. (2011) Językoznawstwo antropologiczne. Zadania i metody. Wrocław: Oddział Polskiej Akademii Nauk.

Chruszczewski, Piotr P., John R. Rickford, Katarzyna Buczek, Aleksandra R. Knapik, Jacek Mianowski (red.) (2014) Languages in Contact 2012. Wrocław: Wydawnictwo WSF & Oddział Polskiej Akademii Nauk we Wrocławiu.

Crystal, David (2004) The Stories of English. London, New York: Allen Lane, Pengun Books.

Czarnowski, Stefan (1956) Studia z historii kultury [Studies on the History of Culture]. Dzieła. Vol. 1-5. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.

Dąbrowska, Anna (2004) “Kilka słów o eufemizmach”. [W:] Piotr P. Chruszczewski (red.) Aspekty współczesnych dyskursów. Kraków: Tertium; 79–84.

DeCamp, David (1971) “Introduction: The Study of Pidgin and Creole Languages”. [W:] Dell Hymes (red.) Pidginization and Creolization of Languages. New York: Cambridge University Press; 13–39.

Dijk, van Teun Adrianus (red.) (1997b) “The Study of Discourse”. [W:] Teun A. van Dijk (red.) Discourse as Structure and Process. London: Sage Publications; 1–35.

Dijk, van Teun Adrianus, Stella Ting-Toomey, Geneva Smitherman, Denise Troutman (1997) “Discourse, Ethnicity, Culture and Racism”. [W:] Teun A. van Dijk (ed.) Discourse as Social Interaction. London: Sage Publications; 144–180.

Duranti, Alessandro (2001) Linguistic Anthropology. Malden, USA, Oxford, UK: Blackwell Publishers.

Duranti, Alessandro (2003) “Language as Culture in U.S. Anthropology. Three Paradigms.” [W:] Current Anthropology. Vol. 44, No.3; 323-347.

Duszak, Anna (1998) Tekst, dyskurs, komunikacja międzykulturowa. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.

Everett, Daniel ([2012] 2013) Language. The Cultural Tool. London: Profile Books.

Fauconnier, Gilles (1994) Mental Spaces: Aspects of Meaning Construction in Natural Language. Cambridge: Cambridge University Press.

Fisiak, Jacek (red.) (1995) Linguistic Change under Contact Conditions. Berlin, New York: Mouton de Gruyter.

Goody, Jack (1994) “On the Threshold to Literacy.” [W:] Hartmut Günther and Otto Ludwig Schrift und Schriftlichkeit; Writing and Its Use. An Interdisciplinary handbook of International Research. Berlin, New York: Walter de Gruyter. Vol. 1; 432-436.

Grabias, Stanisław (1997) Język w zachowaniach społecznych [Language in Social Behaviors]. Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii-Curie Skłodowskiej.

Grucza, Franciszek (2007) Lingwistyka stosowana. Historia – zadania – osiąnięcia. Warszawa: Euro-Edukacja.

Grucza, Franciszek (2010) Stratyfikacyjny model budowy i diakryzy języków ludzkich. Warszawa: Euro-Edukacja.

Hardwick, Lorna (2000) Translating Words, Translating Cultures. London: Duckworth.

Kołodziejek, Ewa (2005) Człowiek i świat w języku subkultur. Szczecin: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego.

Knapik, Aleksandra R. (2009) “On the Origins of Pidgin and Creole Languages: An Outline.” [In:] Camelia M. Cmeciu i Piotr P. Chruszczewski (red.) Styles of Communication. Galati: Universitatea Danubius din Galati & Committee for Philology of the Polish Academy of Sciences, Wrocław Branch, Poland; 90–96.

Kroeber, Alfred L., Clyde Kluckhohn (1952) Culture. A Critical Review of Concepts and Definitions. Papers of the Peabody Museum of American Archaeology and Ethnology. Vol. XLVII. No. 1. Cambridge, MA: Harvard University.

Krzeszowski, Tomasz P. (2013) Time Works Wonders. Selected Papers in Contrastive and Cognitive Linguistics. Frankfurt am Main: Peter Lang Edition.

Lakoff, George, Mark Johnson (1980) Metaphors We Live By. Chicago, London: The University of Chicago Press.

Lévi-Strauss, Claude ([1958] 1963/2000) [Anthropologie structurale. Paris: Plon]. Structural Anthropology. New York: Basic Books./Antropologia strukturalna. Tłum. pol. Krzysztof Pomian. Warszawa: Wydawnictwo KR.

Malinowski, Bronisław K. ([1939] 2000) „Naukowa podstawa antropologii stosowanej”. [W:] Kultura i jej przemiany. [“The Scientific Basis of Applied Anthropology”. Po raz pierwszy opublikowane w Convegno di Scienze Morali e Storiche: Atti dei Convegni. Roma. Reale Academia d’Italia. Vol. 8; 99–118]. Tłum. pol. Antoni Bydłoń. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN; 551–575.

Mülhäusler, Peter ([1986] 1997) Pidgin and Creole Linguistics. London: University of Westminster Press.

Pietraszko, Stanisław (1999) Studia o kulturze. [Studies of Culture] Wrocław: AVA Publishers.

Pinker, Steven ([1994] 1995) The Language Instinct. The New Science of Language and Mind.London: Penguin.

Piotrowska. Maria (2011) Learning Translation. A Course of Translation from English to Polish. Kraków: Universitas.

Rickford, John R., Russell J. Rickford  (2000) Spoken Soul. The Story of Black English. New York: John Wiley.

Sapir, Edward ([1931] 1964) “Conceptual Categories in Primitive Languages.” [W:] Dell H. Hymes (ed.) Language in Culture and Society: A Reader in Linguistics and Anthropology. New York: Harper & Row; 128. (The title provided by Dell Hymes. Reprinted from Science, 1931, 74; 578).

Schmand-Besserat, Denise (1992) Before Writing. Austin, Texas.

Tabakowska, Elżbieta (2009) Tłumacząc się z tłumaczenia. Kraków: Wydawnictwo Znak.

Tomaszkiewicz, Teresa (2006) Przekład audiowizualny. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Wąsik, Zdzisław (1987) Semiotyczny paradygmat językoznawstwa [The Semiotic Paradigm of Linguistics].  Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego.

 

Ponadto (propozycje):

Buffon, Gigi, Roberto Perrone ([2008] 2014) Numer 1. Autobiografia. Przełożyli Aleksandra Paukszta i Marcin Nowomiejski. Kraków: Wydawnictwo Sine Qua Non. 

Demick, Barbara ([2009] 2011) Światu nie mamy czego zazdrościć. Zwyczajne losy mieszkańców Korei Północnej. Tłum. pol. Agnieszka Nowakowska. Wołowiec: Wydawnictwo Czarne.

Goodall, Jane ([2014] 2015) Mądrość i cuda świata roślin. Przełożyła Dominika Cieśla-Szymańska. Warszawa: Wydawnictwo Marginesy.

Hugo-Bader, Jacek (2011) Biała gorączka. Wołowiec: Wydawnictwo Czarne.

Hugo-Bader, Jacek (2014) Długi film o miłości. Powrót na Broad Peak. Kraków: Wydawnictwo Znak.

Jastrzębski, Bartosz, Jędrzej Morawiecki (2014) Cztery zachodnie staruchy. Reportaż o duchach i szamanach. Białystok: Fundacja Sąsiedzi.

Krysowata, Jolanta (2013) Skrzydło anioła. Historia tajnego ośrodka dla koreańskich sierot. Warszawa: Świat książki.

Markiewicz, Henryk (2002) Mój życiorys polonistyczny z historią w tle. Kraków: Wydawnictwo Literackie.

Misiak, Małgorzata (2006) Łemkowie. W kręgu badań nad mniejszościami etnolingwitycznymi w Europie. Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego.

Mukherjee, Siddhartha ([2010] 2013) Cesarz wszech chorób. Biografia raka. Przełożyli Jan Dzierzgowski i Agnieszka Pokojska.

Nobis, Adam (2006) Zmiana kulturowa: między historią i ewolucją. Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławkiego.

Saviano, Roberto ([2006] 2008) Gomorra. Podróż po imperium kamorry. Tłum. pol. Alina Pawłowska-Zampino. Warszawa: Czytelnik.

Smith, Jo, Durden ([2003] 2011) Mafia. Pełna historia. Tłum. pol. Miłosz Młynarz. Warszawa: Buchmann.

Suworow, Wiktor ([2001] 2015) Akwarium. Tłum. pol. Andrzej Mietkowski. Poznań: Rebis.

Urbanek, Mariusz (2014) Genialni. Lwowska szkoła matematyczna. Warszawa: Wydawnictwo Iskry.

Wenguang, Huan ([2012] 2013) Strażnik trumny. Opowieść o mojej rodzinie. Przełożyła Dominika Cieśla-Szymańska. Wołowiec: Wydawnictwo Czarne.

Woodard, Colin ([2007] 2014) Republika piratów. Prawdziwa historia piratów z Karaibów. Rzeczywistość barwniejsza niż literacka fikcja. Przełożył Bartosz Czartoryski. Kraków: Wydawnictwo Sine Qua Non.

Yiwu, Liao ([2002/2008] 2011) Prowadzący umarłych. Opowieści prawdziwe. Chiny z perspektywy nizin społecznych. Z angielskiego przekładu Wen Huanga tłum. pol. Agnieszka Pokojska. Wołowiec: Wydawnictwo Czarne.

Yiwu, Liao ([2011] 2014) Bóg jest czerwony. Opowieść o tym, jak chrześcijaństwo przetrwało i rozkwitło w komunistycznych Chinach. Z angielskiego przekładu Wen Huanga tłum. pol. Barbara Gadomska. Wołowiec: Wydawnictwo Czarne.